CD-bespreking

Sietze de Vries — Buxtehude —Improvisationen
D. Buxtehude: Toccata in d (BuxWV 155); ‘Ach Gott und Herr’ (BuxWV 177); ‘Danket dem Herrn, denn er ist sehr freundlich’ (BuxWV 181); Ich ruf zu dir, HlerrJesu Christ’ (BuxWV196); Choralfantasie ‘Nun freut euch, lieben Christeng’mein’ (Buxvv’V 210); S. de Vries: Improvisatie Psalm 24; Improvisatie Concerto di segnor Vriescobaldi; improvisatie Psalm 81.
Sietze de Vries, Arp Schnitger-orgel Uithuizen. 
Bemhardt Edskes Orgelbau BESV 1.2001 — 
Speelduur 7812” — 
Prijs € 12,00 (excl. verzendkosten)
Besteladres: Stichting Groningen Orgelland, Havenweg 48, 9982 ED Uithuizermeeden, tel. (0595)413518

Sietze de Vries dankt zijn populariteit in aanzienlijke mate aan zijn improvisatietalent. Als een van de weinigen slaagt hij erin om ook op het medium cd de aandacht bij de luisteraar vast te houden bij zijn improvisaties. Dat lukt hem omdat hij in staat (en bereid) is, in allerlei stijlen en idiomen, afhankelijk van het te bespelen orgel, formidabel te improviseren. De Vries laat zich niet in de eerste plaats leiden door het (thans zo langzamerhand wel achterhaalde?) dogma, dat elke noot de Muzikale Vooruitgang hoort te dienen. Ook trapt hij niet in de val om te doen of het podium in de kerk hetzelfde is als het concertpodium. Immers: in de kerk komen mensen niet alléén voor de muziek. Men wil in de kerk muziek horen die in relatie staat tot een religieuze beleving. Op een orgelconcert wil men in de eerste plaats muziek horen die in relatie staat tot de stijl van het instrument. Waarmee trouwens geen kwaad woord gezegd is over goede moderne en/of experimentele (orgel) muziek. Misschien heeft kerkmuziek in het algemeen wel meer relatie met filmmuziek (immers ook beeldondersteunende muziek) dan met ‘concertgebouwmuziek’. Sietze de Vries heeft voor zijn cd gekozen voor repertoire dat ook binnen een kerkdienst zou passen.
De cd opent fabuleus met Toccata in d (BuxWV 155) van Buxtehude, gespeeld met een energie en een vaart dat het een lieve lust voor het oor is. De lange, ruim 16 minuten durende Choralfantasie ‘Nun freut euch, lieben Christen g’mein’ vind ik soms wat verbrokkeld en gemaniëreerd gespeeld. Na het fugatisch gedeelte, ongeveer in het midden van de fantasie, componeerde Buxtehude een prachtig deel dat rijk is aan echopassages.
Het verschil in klanksterkte tussen de ‘gewone’ klank en de echo wordt hier met wat weinig contrast geregistreerd. Als alle werken van Buxtehude op de cd zijn gepasseerd, ben ik toe aan wat anders. In de improvisaties komen uitmuntende variaties voor. Psalm 24 bevat mooie meditatieve variaties (Versus II & III), afgewisseld met een levendige variatie als versus V. De afsluiting met een pedaalsolo is gedurfd, maar werkt na zo’n galante variatie als Versus V heel goed. Het Concerto del segnor Vriescobaldi is eveneens een prachtige improvisatie (à la Krebs), die perfect op haar plaats staat tussen de beide variaties over de psalmmelodieën in. De opening van Psalm 81 is in een rustige beweging gevat. Ook de eerste en tweede variatie (met een mooie canon) blijft in die rustige sfeer, maar wordt dan doorbroken. Heel boeiend allemaal. Jammer alleen dat De Vries zijn variaties allemaal als “Versus” betitelt. Wat specificatie over de te bezigen vorm en in welke stem de melodie ligt, lijkt me wel zinnig. De opname door Van Willigen is fraai. Ook het mooi vormgegeven cd-boekje (24 pagina’s) is een lust, maar nu voor het oog. Het is gelardeerd met vele foto’s en geeft alle registraties weer, en dat is smullen voor de liefhebber. Jammer dat op de achterkant van het doosje de essentie van deze productie, namelijk de inhoud, in een (te) kleine letter is weergegeven. Ook komt in het boekje de tracknummering niet terug, zodat bij het beluisteren altijd het doosje bij de hand moet hebben. Op deze cd maakt Sietrze de hooggespannen verwachtingen zeker waar.